{"id":65224,"date":"2026-08-28T07:30:00","date_gmt":"2026-08-28T05:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/?p=65224"},"modified":"2026-08-24T15:28:35","modified_gmt":"2026-08-24T13:28:35","slug":"wakacyjne-piatki-z-dawna-prasa-9","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wakacyjne-piatki-z-dawna-prasa-9\/","title":{"rendered":"Wakacyjne pi\u0105tki z dawn\u0105 pras\u0105 (9)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>210 lat tradycji o\u015bwiatowej w Lipsku. Jubileuszowa opowie\u015b\u0107 dr. Czes\u0142awa Bara\u0144skiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na zako\u0144czenie wakacyjnego cyklu <strong>\u201eWakacyjne pi\u0105tki z dawn\u0105 pras\u0105\u201d<\/strong> proponujemy materia\u0142 nieco odmienny od dotychczasowych. Tym razem nie si\u0119gamy do dawnego numeru gazety ani archiwalnego artyku\u0142u, lecz do tekstu wsp\u00f3\u0142czesnego, kt\u00f3ry ju\u017c dzi\u015b ma warto\u015b\u0107 wa\u017cnego \u015bwiadectwa lokalnej pami\u0119ci. Jest nim wyst\u0105pienie dr. Czes\u0142awa Bara\u0144skiego, wyg\u0142oszone podczas uroczystej sesji Rady Miasta w Lipsku, zorganizowanej w zwi\u0105zku z jubileuszem Publicznej Szko\u0142y Podstawowej im. Antoniego Gustawa Bema.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rok szkolny 2025\/2026 po\u0142\u0105czy\u0142 trzy znacz\u0105ce rocznice: <strong>210-lecie powstania pierwszej plac\u00f3wki o\u015bwiatowej w Lipsku, 60-lecie oddania do u\u017cytku obecnego budynku szko\u0142y oraz 50-lecie nadania jej imienia Antoniego Gustawa Bema<\/strong>. Jubileuszowe obchody sta\u0142y si\u0119 okazj\u0105 nie tylko do \u015bwi\u0119towania, lecz tak\u017ce do przypomnienia ludzi, wydarze\u0144 i spo\u0142ecznych inicjatyw, dzi\u0119ki kt\u00f3rym lipska o\u015bwiata mog\u0142a rozwija\u0107 si\u0119 przez kolejne pokolenia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Autor wyst\u0105pienia jest postaci\u0105 szczeg\u00f3lnie predestynowan\u0105 do opowiedzenia tej historii. <strong>Dr Czes\u0142aw Bara\u0144ski \u2013 nauczyciel, dzia\u0142acz o\u015bwiatowy, samorz\u0105dowy i spo\u0142eczny, pomys\u0142odawca kwartalnika \u201e\u017bycie Powi\u015bla\u201d oraz inicjator i redaktor czterotomowej \u201eZiemi Lipskiej\u201d \u2013 przez dziesi\u0119ciolecia dokumentowa\u0142 dzieje regionu i ludzi z nim zwi\u0105zanych.<\/strong> W swoim referacie po\u0142\u0105czy\u0142 wiedz\u0119 historyczn\u0105, osobiste wspomnienia oraz do\u015bwiadczenie uczestnika wielu opisywanych przemian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przedstawiony tekst prowadzi czytelnika przez ponad dwa stulecia dziej\u00f3w lipskiego szkolnictwa: od pocz\u0105tk\u00f3w szko\u0142y elementarnej, przez okres powsta\u0144 narodowych, wojny i powojenn\u0105 odbudow\u0119, a\u017c po rozw\u00f3j szkolnictwa podstawowego, zawodowego oraz Biblioteki Pedagogicznej. Przywo\u0142uje nazwiska nauczycieli, bibliotekarzy, kierownik\u00f3w szk\u00f3\u0142 i spo\u0142ecznik\u00f3w, bez kt\u00f3rych historia miejscowej o\u015bwiaty pozosta\u0142aby niepe\u0142na.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 nie jest to publikacja zaczerpni\u0119ta z dawnej prasy, doskonale wpisuje si\u0119 w ide\u0119 naszego cyklu. Pokazuje bowiem, \u017ce historia regionalna nie ko\u0144czy si\u0119 w archiwum. Jest nadal opowiadana, uzupe\u0142niana i przekazywana \u2013 podczas jubileuszy, spotka\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w i uroczystych sesji \u2013 aby, zgodnie ze s\u0142owami Tadeusza Kotarbi\u0144skiego, <strong>\u201eprzesz\u0142o\u015b\u0107 zachowana w pami\u0119ci sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tera\u017aniejszo\u015bci\u201d<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\">***<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Plac\u00f3wki o\u015bwiatowe w historii Lipska<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przede wszystkim pragn\u0119 serdecznie podzi\u0119kowa\u0107 panu przewodnicz\u0105cemu Rady Miejskiej i innym osobom, kt\u00f3re zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 w organizacj\u0119 tej uroczystej sesji, kt\u00f3rej celem jest poszerzenie wiedzy historycznej o naszej ma\u0142ej Ojczy\u017anie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szczeg\u00f3lne podzi\u0119kowania nale\u017c\u0105 si\u0119 nauczycielom Szko\u0142y Podstawowej, kt\u00f3rzy od d\u0142u\u017cszego czasu sposobili si\u0119 do uczczenia 60. rocznicy powstania tej pi\u0119knej plac\u00f3wki edukacyjnej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ja natomiast mam dokona\u0107 przegl\u0105du plac\u00f3wek o\u015bwiatowych, kt\u00f3re w Lipsku istnia\u0142y w ostatnich dw\u00f3ch stuleciach. T\u0119 o\u015bwiatow\u0105 problematyk\u0119 spr\u00f3buj\u0119 przedstawi\u0107 w kontek\u015bcie uwarunkowa\u0144 politycznych, militarnych i materialnych, w jakich \u017cyli tutejsi mieszka\u0144cy w tamtych nie\u0142atwych czasach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwsza informacja dotycz\u0105ca szko\u0142y w Lipsku pojawi\u0142a si\u0119 dopiero w 1817 roku. Filip Obni\u0144ski \u2013 s\u0119dzia pokoju powiatu soleckiego \u2013 zorganizowa\u0142 szko\u0142\u0119 elementarn\u0105 z powiernictwa Komisji Wyzna\u0144 i O\u015bwiecenia Publicznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po 14 latach, w 1831 roku, wybuch\u0142o powstanie listopadowe. Na naszym terenie mia\u0142y miejsce wyniszczaj\u0105ce bitwy stoczone przez armi\u0119 rosyjsk\u0105 z polskimi powsta\u0144cami. Najwi\u0119ksze spustoszenie pozosta\u0142o po bitwie na obszarze mi\u0119dzy Lipskiem i Chotcz\u0105, gdzie walczy\u0142o ze sob\u0105 oko\u0142o 17 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy, z u\u017cyciem 48 dzia\u0142 armatnich. W kronikach odnotowano \u201eca\u0142kowite zniszczenie\u201d rolniczych upraw, a bitewne pobojowisko trzeba by\u0142o rekultywowa\u0107 przez wiele lat po upadku powstania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomnijmy te\u017c o drugim wielkim dramacie z 1837 roku, kiedy epidemia cholery spowodowa\u0142a w Lipsku \u015bmier\u0107 oko\u0142o 700 os\u00f3b, czyli 50 procent mieszka\u0144c\u00f3w. Ci, kt\u00f3rzy ocaleli od zag\u0142ady, lamentowali i wznosili mod\u0142y do Boga: \u201eOd powietrza, g\u0142odu, ognia i wojny \u2013 wybaw nas, Panie\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przywo\u0142ane kataklizmy z lat powstania listopadowego \u015bwiadcz\u0105 o dramatycznym po\u0142o\u017ceniu ocala\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w Lipska. Te tragiczne warunki zdecydowa\u0142y, \u017ce w 1856 roku obywatele Lipska za\u017c\u0105dali likwidacji szko\u0142y elementarnej, prawdopodobnie ze wzgl\u0119du na brak mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142acania sk\u0142adek na utrzymanie plac\u00f3wki, spowodowany ub\u00f3stwem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bohatersko i patriotycznie zachowa\u0142 si\u0119 natomiast ksi\u0105dz proboszcz Tomasz Brodzi\u0144ski, kt\u00f3ry zorganizowa\u0142 i prowadzi\u0142 na plebanii lazaret \u2013 szpital dla rannych powsta\u0144c\u00f3w. Dla 30 zmar\u0142ych pacjent\u00f3w opracowa\u0142 biogramy, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 do dzisiaj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak \u2013 w wielkim skr\u00f3cie \u2013 wygl\u0105da\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107 Lipska w czasie powstania listopadowego. Przenie\u015bmy si\u0119 do przodu o ponad 30 lat i zapytajmy: jaki stan rzeczy istnia\u0142 w czasie powstania styczniowego?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po pi\u0119tnastu miesi\u0105cach walk to drugie powstanie tak\u017ce zako\u0144czy\u0142o si\u0119 kl\u0119sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomnijmy kilka tragicznych zdarze\u0144 na terenie ca\u0142ego Kr\u00f3lestwa:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 stoczono 1228 bitew i potyczek;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 poleg\u0142o oko\u0142o 20 tysi\u0119cy powsta\u0144c\u00f3w;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 na Sybir zes\u0142ano ponad 30 tysi\u0119cy os\u00f3b;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 10 tysi\u0119cy os\u00f3b wyemigrowa\u0142o do r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w \u015bwiata;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 w wyniku strat materialnych zniszczonych zosta\u0142o 100 wiosek i miasteczek;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 po powstaniu nast\u0105pi\u0142y wzmo\u017cone carskie represje oraz totalna rusyfikacja narodu polskiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czterna\u015bcie lat po powstaniu styczniowym, w 1877 roku, zorganizowano w Lipsku szko\u0142\u0119 parafialn\u0105, nadzorowan\u0105 przez proboszcza, w\u00f3jta i dwie osoby spo\u015br\u00f3d tutejszych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szko\u0142a ta funkcjonowa\u0142a do wybuchu I wojny \u015bwiatowej, czyli do 1914 roku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomnijmy, \u017ce w tej okrutnej wojnie o zasi\u0119gu globalnym u\u015bmiercono 10 milion\u00f3w os\u00f3b, z g\u0142odu zmar\u0142o kolejne 10 milion\u00f3w, a 20 milion\u00f3w zosta\u0142o rannych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gin\u0119li tak\u017ce mieszka\u0144cy naszych teren\u00f3w, a ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli, utracili sw\u00f3j skromny dobytek, a nawet dojrzewaj\u0105ce zbo\u017ce na polach, kt\u00f3re Rosjanie palili na pniu w ramach niszczycielskiej \u201etaktyki spalonej ziemi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takie by\u0142y \u017cniwa w 1918 roku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomnijmy te\u017c, \u017ce przez most na Wi\u015ble Rosjanie p\u0119dzili na wsch\u00f3d tutejszych mieszka\u0144c\u00f3w wraz z ich \u017cywym inwentarzem i zrabowanym mieniem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W takich to siermi\u0119\u017cnych warunkach utworzono w Lipsku szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 w 1918 roku. Mie\u015bci\u0142a si\u0119 ona w baraku przeznaczonym w czasie wojny na szpital dla rannych \u017co\u0142nierzy austriackich. Szko\u0142\u0105 kierowa\u0142 Leon Byd\u0142o\u0144, pochodz\u0105cy z okolic Ostrowca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I wreszcie los u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 do mieszka\u0144c\u00f3w Lipska.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1933 roku oddano do u\u017cytku nowy, siedmioizbowy budynek szkolny. Liczba uczni\u00f3w szybko wzrasta\u0142a. W roku szkolnym 1934\/1935 pracowa\u0142o w nim o\u015bmiu nauczycieli, a uczy\u0142o si\u0119 570 uczni\u00f3w. Na jednego nauczyciela przypada\u0142o zatem oko\u0142o 70 uczni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomn\u0119, \u017ce nauczyciele i uczniowie byli wyznawcami trzech religii: rzymskokatolickiej, polskokatolickiej i moj\u017ceszowej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wypada w tym miejscu po\u015bwi\u0119ci\u0107 kilka s\u0142\u00f3w wspomnianemu kierownikowi szko\u0142y, Leonowi Byd\u0142oniowi, kt\u00f3ry zapisa\u0142 si\u0119 dla Lipska z\u0142otymi zg\u0142oskami. Utworzy\u0142 szko\u0142\u0119, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142 przez 42 lata. By\u0142 niezwykle zaanga\u017cowany na rzecz o\u015bwiaty i wychowania, pracowity, zdyscyplinowany i skrupulatny w rozwi\u0105zywaniu rozmaitych problem\u00f3w. Prze\u017cy\u0142 dwie wojny \u015bwiatowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W roku szkolnym 1938\/1939 w lipskiej szkole podstawowej pracowa\u0142o dziesi\u0119ciu nauczycieli, uczy\u0142o si\u0119 662 uczni\u00f3w, a na terenie gminy by\u0142o jedena\u015bcie szk\u00f3\u0142, g\u0142\u00f3wnie z jednym nauczycielem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">We wrze\u015bniu 1939 roku wybuch\u0142a II wojna \u015bwiatowa, a mieszka\u0144cy Lipska prze\u017cyli podobn\u0105 hekatomb\u0119 jak ich bracia z lat I wojny \u015bwiatowej. Istniej\u0105cy stan zniszcze\u0144 i strat ludzkich opisa\u0142a Maria Witkowska, nauczycielka z Przedmie\u015bcia:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na polach pusto \u2013 bunkry i rowy,<br>Spalone wioski i miasta\u2026<br>Wsz\u0119dzie ruiny, wsz\u0119dzie mogi\u0142y,<br>I \u017cal, co w sercu narasta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomnijmy, \u017ce w czasie II wojny \u015bwiatowej zgin\u0119\u0142o na naszej planecie 50 milion\u00f3w ludzi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A w Lipsku?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przygn\u0119biaj\u0105cy po II wojnie \u015bwiatowej by\u0142 stan kadrowy i materialny o\u015bwiaty. Budynek szko\u0142y podstawowej zosta\u0142 zdewastowany, tym razem przez niemieckiego okupanta. Kierownik plac\u00f3wki, Leon Byd\u0142o\u0144, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z apelem do rodzic\u00f3w, aby zakupili cho\u0107 jedn\u0105 tablic\u0119 \u015bcienn\u0105 i kilkana\u015bcie \u0142awek uczniowskich. Bibliotekarka Aniela Matys zaj\u0119\u0142a si\u0119 natomiast zbi\u00f3rk\u0105 ksi\u0105\u017cek do biblioteki. Uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 90 ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z oboz\u00f3w koncentracyjnych wr\u00f3cili niekt\u00f3rzy nauczyciele: J\u00f3zefa Strz\u0119bosz, Marian So\u0142kiewicz, Stefan Benerat, Wanda Szczepa\u0144ska i inni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Okres powojenny by\u0142 czasem wielkiej odbudowy kraju. W zakresie o\u015bwiaty w powiecie lipskim nast\u0105pi\u0142o autentyczne, pospolite ruszenie, szczeg\u00f3lnie w drugiej po\u0142owie XX wieku. Przywo\u0142ajmy kilka przyk\u0142ad\u00f3w ilustruj\u0105cych \u00f3wczesny powszechny entuzjazm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1958 roku Helena Bara\u0144ska \u2013 nauczycielka i bibliotekarka \u2013 zorganizowa\u0142a Powiatow\u0105 Bibliotek\u0119 Pedagogiczn\u0105 i podj\u0119\u0142a trud gromadzenia ksi\u0119gozbioru, przede wszystkim najbardziej potrzebnych ksi\u0105\u017cek metodycznych dla nauczycieli powiatu lipskiego. Dostarcza\u0142a je, popularyzowa\u0142a i wypo\u017cycza\u0142a podczas konferencji nauczycielskich organizowanych w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach powiatu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ksi\u0105\u017cki kupowali\u015bmy w Kielcach, gdzie przedsi\u0119biorczy ksi\u0119garze z ulicy \u017beromskiego \u201ezdobyli\u201d dla Lipska 300 egzemplarzy \u201eEncyklopedii Powszechnej PWN\u201d. To cenne dzie\u0142o, licz\u0105ce 1124 strony, wydane po II wojnie \u015bwiatowej, wr\u0119czyli\u015bmy wszystkim pedagogom w 1960 roku z okazji Dnia Nauczyciela.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zas\u0142ugi Heleny Bara\u0144skiej odnajdujemy tak\u017ce w zakresie gromadzenia informacji o wybitnych postaciach, kt\u00f3re zas\u0142yn\u0119\u0142y ze swojej niezwyk\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci w r\u00f3\u017cnych dziedzinach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W archiwach wojew\u00f3dztwa kieleckiego Helena Bara\u0144ska odnalaz\u0142a tysi\u0105ce informacji o takich postaciach jak Antoni Gustaw Bem, Adolf Dygasi\u0144ski, Jacek Malczewski, Wac\u0142aw Karczewski i wiele innych os\u00f3b, kt\u00f3re zas\u0142yn\u0119\u0142y swoj\u0105 wybitn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105. O ka\u017cdej z nich opracowali\u015bmy obszerne biogramy i opublikowali\u015bmy je w regionalnych i centralnych czasopismach, a tak\u017ce w ksi\u0105\u017ckach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spo\u0142eczno\u015b\u0107 Lipska cz\u0119sto przywo\u0142uje i czci swojego patrona \u2013 Antoniego Gustawa Bema, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w Lipsku, a p\u00f3\u017aniej zas\u0142yn\u0105\u0142 jako wybitny znawca literatury, krytyk literacki i utalentowany pedagog w kieleckim gimnazjum, gdzie uczy\u0142 mi\u0119dzy innymi Stefana \u017beromskiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To w\u0142a\u015bnie nasz Bem uruchomi\u0142 wielkie mo\u017cliwo\u015bci tw\u00f3rcze tego ucznia, do kt\u00f3rego publicznie zawo\u0142a\u0142: \u201ePanie \u017beromski, pisz pan, masz pan talent\u201d. Ucze\u0144 wykorzysta\u0142 sw\u00f3j tw\u00f3rczy talent i wszed\u0142 do panteonu polskich pisarzy, a ukochanego nauczyciela nazwa\u0142 \u201e\u015bwiec\u0105c\u0105 wyroczni\u0105\u201d i \u201edobroczy\u0144c\u0105 duchowym\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomn\u0119, \u017ce w monografii \u201eZiemia Lipska\u201d, kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z czterech tom\u00f3w i liczy 1500 stron, zamie\u015bcili\u015bmy ponad 100 biogram\u00f3w os\u00f3b szczeg\u00f3lnie zas\u0142u\u017conych dla ziemi po\u0142o\u017conej mi\u0119dzy Wis\u0142\u0105, Kamienn\u0105, Kr\u0119piank\u0105 i I\u0142\u017cank\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zach\u0119cam wszystkich naszych rodak\u00f3w do wykorzystania tego opracowania, kt\u00f3re znajduje si\u0119 w Bibliotece Pedagogicznej. Przypomn\u0119, \u017ce w tej pi\u0119knej plac\u00f3wce zgromadzono ju\u017c 37 tysi\u0119cy cennych wolumin\u00f3w, stanowi\u0105cych wsparcie dla nauczycieli i student\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u0119kujemy tamtejszym wspania\u0142ym bibliotekarzom za innowatorsk\u0105 prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W drugiej po\u0142owie XX wieku ranga i znaczenie Szko\u0142y Podstawowej w Lipsku ci\u0105gle wzrasta\u0142y. Plac\u00f3wka mie\u015bci\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas w budynku przy ulicach Zwole\u0144skiej i Pierwszego Maja.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przez wiele lat by\u0142a centralnym punktem wa\u017cnych wydarze\u0144 o\u015bwiatowych w powiecie lipskim. Organizowano tu rozmaite kursy, konferencje i spotkania z przedstawicielami w\u0142adz r\u00f3\u017cnych szczebli. Przede wszystkim by\u0142o to jednak miejsce zebra\u0144 zespo\u0142\u00f3w samokszta\u0142ceniowych nauczycieli z ca\u0142ego powiatu. Odbywa\u0142y si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c cotygodniowe pr\u00f3by nauczycielskiego zespo\u0142u pie\u015bni i ta\u0144ca, kt\u00f3ry pozostawi\u0142 mi\u0142e, nie tylko artystyczne, wspomnienia. By\u0142 to w tamtym czasie ewenement w skali kraju.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przytocz\u0119 kilka zda\u0144 na ten temat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zesp\u00f3\u0142 pie\u015bni i ta\u0144ca liczy\u0142 60 nauczycieli, kt\u00f3rzy pracowali w r\u00f3\u017cnych plac\u00f3wkach o\u015bwiatowych na terenie ca\u0142ego powiatu lipskiego. Dyrygentami byli najlepsi nauczyciele \u015bpiewu i muzyki: Maksymilian Borek z Solca, Aleksander Czajkowski z Solca oraz Stanis\u0142aw Przepi\u00f3rka z Paw\u0142owic.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Solistk\u0105 by\u0142a W\u0142oszka \u2013 utalentowana i urodziwa \u015bpiewaczka, kt\u00f3ra po\u015blubi\u0142a polskiego \u017co\u0142nierza walcz\u0105cego pod Monte Cassino. Po wojnie przyjechali do Polski, zamieszkali w Tar\u0142owie i pi\u0119knie prze\u017cyli ostatni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia. Erminia i Witold Mackiewiczowie spoczywaj\u0105 na tamtejszym cmentarzu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dodajmy, \u017ce Nauczycielski Zesp\u00f3\u0142 Pie\u015bni i Ta\u0144ca wypracowa\u0142 ciekawy repertuar i u\u015bwietni\u0142 wiele lokalnych uroczysto\u015bci. Wyst\u0105pi\u0142 nawet w Warszawie, gdzie by\u0142 podejmowany przez marsza\u0142ka Sejmu Czes\u0142awa Wycecha oraz prezesa Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego ZNP W\u0142adys\u0142awa Ozg\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zapami\u0119ta\u0142em wzruszaj\u0105ce pie\u015bni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W grudniu 1965 roku oddali\u015bmy do u\u017cytku nowy budynek szko\u0142y podstawowej. Znajdowa\u0142o si\u0119 w nim pi\u0119tna\u015bcie izb lekcyjnych oraz pomieszczenia przeznaczone na bibliotek\u0119, \u015bwietlic\u0119, kuchni\u0119, sal\u0119 gimnastyczn\u0105 i laboratorium do nauki j\u0119zyk\u00f3w obcych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I oto dzisiaj odbywa si\u0119 uroczysta sesja Rady Miejskiej zorganizowana w 60. rocznic\u0119 powstania tej pi\u0119knej i zas\u0142u\u017conej plac\u00f3wki o\u015bwiatowej imienia naszego wybitnego rodaka Antoniego Gustawa Bema.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chwa\u0142a nauczycielom Szko\u0142y Podstawowej w Lipsku za pi\u0119kn\u0105 inicjatyw\u0119 zorganizowania tej uroczysto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mam nadziej\u0119, \u017ce podejmiecie Pa\u0144stwo dalsze wysi\u0142ki, aby:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1. ustali\u0107 liczb\u0119 absolwent\u00f3w szko\u0142y w minionym 60-leciu;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. policzy\u0107 uczni\u00f3w b\u0119d\u0105cych uczestnikami i laureatami olimpiad;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3. wymieni\u0107 nazwiska nauczycieli, kt\u00f3rzy pracowali w szkole;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4. wymieni\u0107 osoby pe\u0142ni\u0105ce funkcje kierownicze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W drugiej po\u0142owie XX wieku wkroczy\u0142 do Lipska przemys\u0142, czego symbolem sta\u0142a si\u0119 ulica Przemys\u0142owa. By\u0142 to niew\u0105tpliwie fakt historyczny, kt\u00f3ry wp\u0142yn\u0105\u0142 na przemiany w \u017cyciu tutejszych mieszka\u0144c\u00f3w, a tak\u017ce na funkcjonowanie szk\u00f3\u0142. Gwa\u0142towny rozw\u00f3j infrastruktury przemys\u0142owo-komunalnej spowodowa\u0142 bowiem przyrost liczby uczni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomn\u0119, \u017ce w roku szkolnym 1989\/1990 w lipskiej szkole podstawowej by\u0142o 923 uczni\u00f3w. Budynek, oddany do u\u017cytku 14 lat wcze\u015bniej, by\u0142 ju\u017c za ciasny. Dobudowali\u015bmy zatem kilka pomieszcze\u0144 dydaktycznych i socjalnych, kt\u00f3re nadal funkcjonuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szanowni Pa\u0144stwo!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Opisuj\u0105c nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, pragn\u0119 serdecznie podzi\u0119kowa\u0107 wszystkim nauczycielom \u2013 innowatorom Ziemi Lipskiej, kt\u00f3rzy w ubieg\u0142ym p\u00f3\u0142wieczu uczestniczyli w unowocze\u015bnianiu naszych szk\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sk\u0142adam te\u017c serdeczne podzi\u0119kowania w\u0142adzom o\u015bwiatowym wojew\u00f3dztwa kieleckiego, a p\u00f3\u017aniej radomskiego, za wspieranie naszych inicjatyw.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 wspominam przedstawicieli w\u0142adz centralnych, kt\u00f3rzy cz\u0119sto nas odwiedzali lub zapraszali do Warszawy liczne grupy naszych nauczycieli, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c ich nagrodami, a tak\u017ce umo\u017cliwiaj\u0105c udzia\u0142 w rozmaitych spektaklach teatralnych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zapraszaj\u0105cymi byli mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 marsza\u0142ek Sejmu Czes\u0142aw Wycech;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 minister o\u015bwiaty i wychowania Wac\u0142aw Tu\u0142odziecki;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 minister o\u015bwiaty i wychowania prof. Henryk Jab\u0142o\u0144ski;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 minister o\u015bwiaty i wychowania dr Jerzy Kuberski;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teksty publikacji prasowych dotycz\u0105cych tamtych wydarze\u0144 znajduj\u0105 si\u0119 w naszych kronikach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szanowni S\u0142uchacze!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do przedstawionych informacji o szko\u0142ach elementarnej, parafialnej i podstawowej w historii Lipska trzeba doda\u0107 cho\u0107 kilka zda\u0144 o szkole zawodowej \u2013 ponadpodstawowej i ponadgimnazjalnej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po II wojnie \u015bwiatowej, w po\u0142owie lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, podejmowano w Lipsku pr\u00f3by utworzenia szko\u0142y zawodowej. Wysi\u0142ki te nie zawsze ko\u0144czy\u0142y si\u0119 pomy\u015blnie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dopiero we wrze\u015bniu 1965 roku zorganizowano w Lipsku technikum ekonomiczne z dwoma oddzia\u0142ami klasy pierwszej, w kt\u00f3rych uczy\u0142o si\u0119 90 uczni\u00f3w. Nowy budynek dydaktyczny, obejmuj\u0105cy szesna\u015bcie izb lekcyjnych, oraz internat dla 150 wychowank\u00f3w oddano do u\u017cytku w 1966 roku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W roku szkolnym 1969\/1970 pracowa\u0142o w szkole szesnastu nauczycieli, kt\u00f3rzy uczyli 342 uczni\u00f3w oraz 83 s\u0142uchaczy Wydzia\u0142u dla Pracuj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od 1975 roku funkcjonowa\u0142o \u015arednie Studium Zawodowe, a dwa lata p\u00f3\u017aniej powsta\u0142 Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 Zawodowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1978 roku utworzono Technikum dla Pracuj\u0105cych, a dla potrzeb miejscowego szpitala w 1985 roku uruchomiono kierunek piel\u0119gniarski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przypomn\u0119, \u017ce w 2002 roku Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 Ponadgimnazjalnych liczy\u0142 941 uczni\u00f3w. Pracowa\u0142o w nim 72 nauczycieli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W latach 1975\u20132002 szko\u0142\u0119 opu\u015bci\u0142o 6194 absolwent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niestety, dynamiczny rozw\u00f3j Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Zawodowych w Lipsku zacz\u0105\u0142 wygasa\u0107 na prze\u0142omie XX i XXI wieku. Proces ten nadal trwa, podobnie jak w szkole podstawowej. Jest to, niestety, smutna refleksja demograficzna, z kt\u00f3r\u0105 musz\u0105 si\u0119 zmierzy\u0107 decydenci Lipska i powiatu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><em><strong>dr Czes\u0142aw Bara\u0144ski<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>210 lat tradycji o\u015bwiatowej w Lipsku. Jubileuszowa opowie\u015b\u0107 dr. Czes\u0142awa Bara\u0144skiego Na zako\u0144czenie wakacyjnego cyklu \u201eWakacyjne pi\u0105tki z dawn\u0105 pras\u0105\u201d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":893,"featured_media":65272,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[42,142],"tags":[],"class_list":["post-65224","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-regionalne-ciekawostki"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"thumbnail":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1-300x157.png",300,157,true],"medium_large":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"large":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"1536x1536":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"2048x2048":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"img-1100-450":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"img-1120-800":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"img-870-440":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"img-850-600":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"img-480-380":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"img-300-225":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1-300x183.png",300,183,true],"img-540-700":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1.png",350,183,false],"img-75-75":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1-75x75.png",75,75,true],"menu-24x24":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1-24x13.png",24,13,true],"menu-36x36":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1-36x19.png",36,19,true],"menu-48x48":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/08\/Lipsko_szkoly_www-1-48x25.png",48,25,true]},"post_excerpt_stackable_v2":"<p>210 lat tradycji o\u015bwiatowej w Lipsku. Jubileuszowa opowie\u015b\u0107 dr. Czes\u0142awa Bara\u0144skiego Na zako\u0144czenie wakacyjnego cyklu \u201eWakacyjne pi\u0105tki z dawn\u0105 pras\u0105\u201d proponujemy materia\u0142 nieco odmienny od dotychczasowych. Tym razem nie si\u0119gamy do dawnego numeru gazety ani archiwalnego artyku\u0142u, lecz do tekstu wsp\u00f3\u0142czesnego, kt\u00f3ry ju\u017c dzi\u015b ma warto\u015b\u0107 wa\u017cnego \u015bwiadectwa lokalnej pami\u0119ci. Jest nim wyst\u0105pienie dr. Czes\u0142awa Bara\u0144skiego, wyg\u0142oszone podczas uroczystej sesji Rady Miasta w Lipsku, zorganizowanej w zwi\u0105zku z jubileuszem Publicznej Szko\u0142y Podstawowej im. Antoniego Gustawa Bema. Rok szkolny 2025\/2026 po\u0142\u0105czy\u0142 trzy znacz\u0105ce rocznice: 210-lecie powstania pierwszej plac\u00f3wki o\u015bwiatowej w Lipsku, 60-lecie oddania do u\u017cytku obecnego budynku szko\u0142y oraz 50-lecie nadania&hellip;<\/p>\n","category_list_v2":"<a href=\"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/category\/aktualnosci\/\" rel=\"category tag\">Aktualno\u015bci<\/a>, <a href=\"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/category\/regionalne-ciekawostki\/\" rel=\"category tag\">Regionalne ciekawostki<\/a>","author_info_v2":{"name":"Zbigniew Trysi\u0144ski","url":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/author\/ztrysinski\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0456\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/893"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65224"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65342,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65224\/revisions\/65342"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}