W dziejach dziewi\u0119tnastowiecznego Rzeczniowa pojawia si\u0119 posta\u0107, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy lokaln\u0105 histori\u0119 maj\u0105tku ziemskiego z rozwojem g\u00f3rnictwa i przemys\u0142u w Kr\u00f3lestwie Polskim. Jan Hipolit Folta\u0144ski nie pochodzi\u0142 z Rzeczniowa i wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia zawodowego sp\u0119dzi\u0142 w zak\u0142adach g\u00f3rniczych zwi\u0105zanych z Bankiem Polskim. Dopiero po zako\u0144czeniu wieloletniej s\u0142u\u017cby obj\u0105\u0142 administracj\u0119 d\u00f3br rzeczniowskich. Tutaj te\u017c zmar\u0142 i zosta\u0142 pochowany.<\/p>\n\n\n\n
Podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em do jego biografii jest opublikowane w \u201eGazecie Polskiej\u201d \u201eWspomnienie po\u015bmiertne\u201d<\/strong>, podpisane inicja\u0142ami H.W. Ukaza\u0142o si\u0119 ono 18\/30 stycznia 1874 roku, przesz\u0142o dwa miesi\u0105ce po \u015bmierci Folta\u0144skiego, dlatego redakcja oznaczy\u0142a tekst jako \u201esp\u00f3\u017aniony\u201d. Drugim \u017ar\u00f3d\u0142em jest urz\u0119dowe og\u0142oszenie z \u201eDziennika Warszawskiego\u201d z 1870 roku, zawieraj\u0105ce szczeg\u00f3\u0142owy opis d\u00f3br Rzeczni\u00f3w wystawionych na przymusow\u0105 sprzeda\u017c. Nekrolog przedstawia cz\u0142owieka, og\u0142oszenie licytacyjne pozwala natomiast zobaczy\u0107 rozmiary gospodarstwa, kt\u00f3rym kierowa\u0142 w ostatnim okresie \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n W cytatach zachowano dawn\u0105 pisowni\u0119 i s\u0142ownictwo. Poprawiono tylko oczywiste b\u0142\u0119dy automatycznego odczytu skan\u00f3w, a opuszczenia zaznaczono znakiem Jan Hipolit Folta\u0144ski zmar\u0142 14 listopada 1873 roku, maj\u0105c 65 lat. Autor wspomnienia rozpocz\u0105\u0142 od przedstawienia najwa\u017cniejszych etap\u00f3w jego kariery:<\/p>\n\n\n\n \u201eDnia 14 listopada r. z., przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do wieczno\u015bci b. Naczelnik zak\u0142ad\u00f3w g\u00f3rniczych Banku Polskiego, a nast\u0119pnie Administrator d\u00f3br Rzeczni\u00f3w, Jan Hipolit Folta\u0144ski, w wieku lat 65. Urodzony w Galicyi w roku 1808, pierwsze nauki uko\u0144czy\u0142 w Rzeszowie, i w 1828 r. rozpocz\u0105\u0142 zaw\u00f3d g\u00f3rniczy w Suchedniowie; przeszed\u0142szy inne zak\u0142ady krajowe, zosta\u0142 jako jeden ze zdolniejszych g\u00f3rnik\u00f3w naszych, Naczelnikiem zak\u0142ad\u00f3w bankowych\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Nie znamy dok\u0142adnego miejsca urodzenia Folta\u0144skiego. Wiadomo jedynie, \u017ce pochodzi\u0142 z Galicji i kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Rzeszowie. W 1828 roku, a wi\u0119c w wieku oko\u0142o dwudziestu lat, rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Suchedniowie. Okre\u015blenia \u201eg\u00f3rnik\u201d nie nale\u017cy rozumie\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako nazwy robotnika wykonuj\u0105cego prac\u0119 pod ziemi\u0105. Z dalszej cz\u0119\u015bci nekrologu wynika, \u017ce Folta\u0144ski nale\u017ca\u0142 do technicznej i administracyjnej kadry g\u00f3rnictwa. Zdobyte do\u015bwiadczenie pozwoli\u0142o mu przechodzi\u0107 przez kolejne zak\u0142ady, uczestniczy\u0107 w ich organizowaniu, a nast\u0119pnie kierowa\u0107 przedsi\u0119biorstwami g\u00f3rniczymi Banku Polskiego.<\/p>\n\n\n\n Suchedni\u00f3w by\u0142 zatem pocz\u0105tkiem kariery, nie za\u015b miejscem pochodzenia Folta\u0144skiego. Tytu\u0142 \u201eg\u00f3rnika z Suchedniowa\u201d odnosi si\u0119 przede wszystkim do jego zawodowej formacji.<\/p>\n\n\n\n Autor nekrologu przedstawia\u0142 Folta\u0144skiego jako cz\u0142owieka cenionego nie tylko w jednym zak\u0142adzie, lecz tak\u017ce zapraszanego do konsultowania przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Kr\u00f3lestwa Polskiego:<\/p>\n\n\n\n \u201e\u015a. p. Folta\u0144ski, jako zdolny specjalista, u\u017cywanym by\u0142 do rady przy urz\u0105dzaniu zak\u0142ad\u00f3w g\u00f3rniczych w ca\u0142ym niemal kraju, a nadto mia\u0142 poruczone u\u0142o\u017cenie projektu reorganizacyi g\u00f3rnictwa w Kr\u00f3lestwie, kt\u00f3ry jednak nie zosta\u0142 w \u017cycie wprowadzony. Jako zwierzchnik by\u0142 wzorem niezmordowanej pracy dla swych podw\u0142adnych, a w niedoli wspiera\u0142 i otacza\u0142 ich opiek\u0105 ojcowsk\u0105\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Wzmianka o projekcie reorganizacji g\u00f3rnictwa jest szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca. Nekrolog nie podaje jego daty, tre\u015bci ani instytucji, kt\u00f3ra zleci\u0142a opracowanie. Nie pozwala wi\u0119c ustali\u0107, jakie zmiany Folta\u0144ski proponowa\u0142 i dlaczego nie zosta\u0142y wdro\u017cone. Sam fakt powierzenia mu takiego zadania wskazuje jednak, \u017ce nie by\u0142 jedynie zarz\u0105dc\u0105 pojedynczego zak\u0142adu. Musia\u0142 dysponowa\u0107 wiedz\u0105 techniczn\u0105 i administracyjn\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105 do oceny ca\u0142ego systemu g\u00f3rniczego Kr\u00f3lestwa.<\/p>\n\n\n\n Nekrolog ma charakter pochwalny, dlatego okre\u015blenia takie jak \u201ejeden ze zdolniejszych g\u00f3rnik\u00f3w naszych\u201d czy \u201ewz\u00f3r niezmordowanej pracy\u201d trzeba odczytywa\u0107 z ostro\u017cno\u015bci\u0105. Nie s\u0105 one bezstronn\u0105 ocen\u0105 urz\u0119dow\u0105. Towarzysz\u0105 im jednak konkretne informacje o kierowaniu zak\u0142adami i przygotowywaniu projektu reformy, kt\u00f3re nadaj\u0105 pochwa\u0142om historyczn\u0105 podstaw\u0119.<\/p>\n\n\n\n Folta\u0144ski zosta\u0142 zapami\u0119tany nie tylko jako specjalista, lecz tak\u017ce jako zwierzchnik troszcz\u0105cy si\u0119 o ludzi zatrudnionych w powierzonych mu przedsi\u0119biorstwach:<\/p>\n\n\n\n \u201eZa jego rad\u0105 i wp\u0142ywem g\u00f3rnicy za\u0142o\u017cyli tak zwany fundusz bratni; popiera\u0142 troskliwie o\u015bwiat\u0119 przez tworzenie szk\u00f3\u0142ek dla dzieci robotnik\u00f3w. Sprawiedliwem, ale wyrozumia\u0142em obej\u015bciem, zjedna\u0142 sobie szacunek og\u00f3lny i g\u0142\u0119bokie przywi\u0105zanie\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n \u201eFundusz bratni\u201d by\u0142 form\u0105 wzajemnej pomocy. Z gromadzonych sk\u0142adek mo\u017cna by\u0142o wspiera\u0107 chorych, poszkodowanych w wypadkach, wdowy albo rodziny robotnik\u00f3w znajduj\u0105ce si\u0119 w trudnej sytuacji. Nekrolog wyra\u017anie m\u00f3wi, \u017ce inicjatywa zosta\u0142a podj\u0119ta \u201eza rad\u0105 i wp\u0142ywem\u201d Folta\u0144skiego. Nie przypisuje mu wi\u0119c samodzielnego utworzenia funduszu, lecz rol\u0119 inspiratora i zwierzchnika popieraj\u0105cego jego dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Podobnie ostro\u017cnie trzeba odczytywa\u0107 wiadomo\u015b\u0107 o \u201etworzeniu szk\u00f3\u0142ek dla dzieci robotnik\u00f3w\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142o nie podaje miejscowo\u015bci, nazw plac\u00f3wek ani liczby uczni\u00f3w. Potwierdza jednak, \u017ce Folta\u0144ski uwa\u017ca\u0142 edukacj\u0119 rodzin robotniczych za element odpowiedzialno\u015bci zarz\u0105du przedsi\u0119biorstwa. By\u0142o to podej\u015bcie wykraczaj\u0105ce poza nadzorowanie wydobycia, produkcji i rachunkowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce numer \u201eGazety Polskiej\u201d, w kt\u00f3rym zamieszczono nekrolog, zawiera\u0142 r\u00f3wnie\u017c obszerny artyku\u0142 o zabezpieczeniu robotnik\u00f3w w warszawskich zak\u0142adach Lilpopa, Raua i Loewensteina. Kwestie kas chorych, pomocy rodzinom i oszcz\u0119dno\u015bci pracowniczych nale\u017ca\u0142y w\u00f3wczas do wa\u017cnych temat\u00f3w debaty spo\u0142ecznej. Wspomnienie o funduszu bratnim Folta\u0144skiego wpisywa\u0142o jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 w szerszy proces poszukiwania form ochrony pracownik\u00f3w przemys\u0142owych.<\/p>\n\n\n\n Kariera Folta\u0144skiego w Banku Polskim trwa\u0142a \u2014 wed\u0142ug nekrologu \u2014 35 lat. Po jej zako\u0144czeniu nie wycofa\u0142 si\u0119 jednak z dzia\u0142alno\u015bci zawodowej:<\/p>\n\n\n\n \u201ePomimo wys\u0142u\u017conych 35-u lat w s\u0142u\u017cbie bankowej, do ostatniej chwili nie pozostawa\u0142 bezczynnym, lecz administrowa\u0142 dobrami Rzeczni\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Sze\u015bcioro dzieci i wnuki otacza\u0142y go przy \u015bmierci, os\u0142adzaj\u0105c mu ostatnie chwile\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Je\u017celi pocz\u0105tkiem s\u0142u\u017cby by\u0142 rok 1828, trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 lat prowadzi\u0142oby do okolic 1863 roku. Nie wiadomo jednak, czy autor liczy\u0142 wszystkie lata pracy od rozpocz\u0119cia zawodu w Suchedniowie, czy tylko okres formalnego zatrudnienia w instytucjach Banku Polskiego. \u0179r\u00f3d\u0142o nie podaje tak\u017ce daty obj\u0119cia administracji Rzeczniowa.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna zatem dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107, jak d\u0142ugo Folta\u0144ski kierowa\u0142 maj\u0105tkiem. Wiadomo jedynie, \u017ce administracja d\u00f3br by\u0142a ostatnim etapem jego aktywno\u015bci i \u017ce wykonywa\u0142 j\u0105 a\u017c do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n Og\u0142oszenie licytacyjne z 1870 roku nie wymienia nazwiska Folta\u0144skiego. Powsta\u0142o jednak w okresie, w kt\u00f3rym najprawdopodobniej pe\u0142ni\u0142 ju\u017c funkcj\u0119 administratora albo mia\u0142 j\u0105 wkr\u00f3tce obj\u0105\u0107. Dokument pokazuje dobra Rzeczni\u00f3w jako rozleg\u0142e i z\u0142o\u017cone przedsi\u0119biorstwo rolno-przemys\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n Maj\u0105tek nale\u017ca\u0142 formalnie do Wincentego Dobieckiego, lecz zosta\u0142 zaj\u0119ty w zwi\u0105zku z roszczeniem Banku Polskiego wynosz\u0105cym 147 823 ruble i 63 kopiejki wraz z odsetkami i kosztami. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z folwark\u00f3w Rzeczni\u00f3w, Pawliczka, Jelanka, Grech\u00f3w i Wola Modrzejowa.<\/p>\n\n\n\n Najpe\u0142niej opisano g\u0142\u00f3wny folwark:<\/p>\n\n\n\n \u201eW Rzeczniowie, pa\u0142ac murowany o parterze z facjatami, piwnicami i dwiema wie\u017cycami, dwie oficyny r\u00f3wnie\u017c murowane, ogrody, dziki i obszerny owocowy, podw\u00f3rze z klombem na \u015brodku urz\u0105dzonym, przy bramie p\u0142yta \u017celazna dzwon na czelad\u017a dworsk\u0105 zast\u0119puj\u0105ca, budynek w kt\u00f3rym jest ob\u00f3rka i chlewik, mieszkanie czworak zwane, dwie stajnie, wozownia, szopa, studnia balami cembrowana, na \u0142\u0105ce szopa na sk\u0142ad siana, pod g\u00f3r\u0105 lodownia, w ogrodzie owocowym inspekta, dom z drzewa bez komina i trzy sztuczne ule dla pszcz\u00f3\u0142, gorzelnia z aparatem gorzelnianym Pistorjusza i wszelkiemi rekwizytami, przy niej stawy, a za ni\u0105 na \u0142\u0105ce szopa na sk\u0142ad siana, holendernia, piwnica, dom dla gorzelnianego z piwnic\u0105, chlewami i ogrodem oraz studni\u0105, owczarnia, dom dla pachciarza; zabudowania gumienne: dwie stodo\u0142y, dwie szopy i spichlerz.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Przy drodze do dworu karczma, przy stawie m\u0142yn wodny, pr\u00f3cz tego m\u0142yn wiatrak Ko\u017alak zwany i domek dla m\u0142ynarza. M\u0142yn wodny i wiatrak z domkiem dzier\u017cawi Fajdel Goldman za op\u0142at\u0105 roczn\u0105 rs. 165. [\u2026] Przy trakcie z miasta Radomia do miasta Sienna trzy oddzielne domy zajmowane przez Wac\u0142awa Watter na fabryk\u0119 powoz\u00f3w, bryczek i sanek, za op\u0142at\u0105 roczn\u0105 rs. 50\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Zarz\u0105dzanie takim maj\u0105tkiem wymaga\u0142o kompetencji znacznie szerszych ni\u017c nadzorowanie upraw. Administrator odpowiada\u0142 za funkcjonowanie pa\u0142acu i zabudowa\u0144 folwarcznych, prac\u0119 czeladzi, hodowl\u0119, lasy, ogrody, gorzelni\u0119, m\u0142yny, karczmy i dzier\u017cawy. Musia\u0142 kontrolowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c zak\u0142ad Wac\u0142awa Wattera wytwarzaj\u0105cy powozy, bryczki i sanie.<\/p>\n\n\n\n Dawna \u201eholendernia\u201d by\u0142a obor\u0105 przeznaczon\u0105 zwykle dla byd\u0142a mlecznego, \u201epachciarz\u201d zajmowa\u0142 si\u0119 dzier\u017caw\u0105 mleczarstwa, a \u201ezabudowania gumienne\u201d obejmowa\u0142y stodo\u0142y, szopy i spichlerze. Inspekty s\u0142u\u017cy\u0142y przyspieszonej uprawie warzyw, natomiast aparat Pistoriusa by\u0142 wyposa\u017ceniem gorzelni umo\u017cliwiaj\u0105cym wydajniejsz\u0105 destylacj\u0119 alkoholu.<\/p>\n\n\n\n Skal\u0119 obowi\u0105zk\u00f3w administratora jeszcze lepiej ukazuje spis inwentarza oraz dochod\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n \u201eLas w dobrach Rzeczniowie znajduj\u0105cy si\u0119 zwany Kot\u0142owacz, obejmuje oko\u0142o 2,500 m\u00f3rg. Propinacje w tych dobrach trzyma Boruch Borensztejn w Rzeczniowie zamieszka\u0142y za rs. 600 rocznie.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Inwentarz \u017cywy sk\u0142ada si\u0119 z koni fornalskich 20, wo\u0142\u00f3w roboczych 30, kr\u00f3w 20, owiec matek poprawnej rasy 500, skop\u00f3w i owiec m\u0142odzie\u017cy sztuk 400, \u017arebak\u00f3w 10 i ja\u0142owizny sztuk 12, inwentarz za\u015b martwy, woz\u00f3w szybowych 12, p\u0142ug\u00f3w okutych 20, bron \u017celaznych 40, m\u0142ocarnie i sieczkarnie na wszystkich folwarkach pr\u00f3cz Pawliczki, skrzy\u0144 do kartofli 8, chomont 20, rade\u0142 10, grabiarki do siana 2, kuf do okowity 10.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Przychody g\u0142\u00f3wnie s\u0105 z krescencji siana, z lasu, gorzelni, paktu kr\u00f3w, strzy\u017cy owiec, z ogrod\u00f3w, propinacji, m\u0142yn\u00f3w i fabryki\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n \u201eKrescencja\u201d oznacza\u0142a plony, \u201epacht kr\u00f3w\u201d \u2014 dochody z dzier\u017cawy u\u017cytkowania byd\u0142a lub mleczarstwa, a propinacja \u2014 prawo produkcji i sprzeda\u017cy alkoholu. Ostatnie zdanie urz\u0119dowego opisu jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne: wymienia r\u00f3wnolegle rolnictwo, gospodark\u0119 le\u015bn\u0105, gorzelni\u0119, hodowl\u0119, ogrody, sprzeda\u017c alkoholu, m\u0142yny i fabryk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Rzeczni\u00f3w nie by\u0142 wi\u0119c wy\u0142\u0105cznie tradycyjnym folwarkiem z polami i stodo\u0142ami. By\u0142 przedsi\u0119biorstwem o wielu ga\u0142\u0119ziach dzia\u0142alno\u015bci. W\u0142a\u015bnie taki maj\u0105tek odpowiada\u0142 do\u015bwiadczeniu cz\u0142owieka, kt\u00f3ry przez dziesi\u0119ciolecia kierowa\u0142 zak\u0142adami, ocenia\u0142 ich organizacj\u0119 i zajmowa\u0142 si\u0119 sprawami pracowniczymi.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej obrazowym fragmentem nekrologu jest opis pogrzebu. Wed\u0142ug autora przybyli na niego nie tylko mieszka\u0144cy okolicy, ale tak\u017ce dawni podw\u0142adni Folta\u0144skiego:<\/p>\n\n\n\n \u201eWymownym dowodem ocenienia jego zas\u0142ug, by\u0142o kilkotysi\u0119czne zebranie, z\u0142o\u017cone z duchowie\u0144stwa, obywateli wiejskich, i najliczniej g\u00f3rnik\u00f3w z trzech gubernij, kt\u00f3rzy z chor\u0105gwi\u0105 sw\u0105 ponie\u015bli na barkach na spoczynek wieczny zw\u0142oki ukochanego zwierzchnika, i zakupili nabo\u017ce\u0144stwo \u017ca\u0142obne za jego dusz\u0119. Pochowany zosta\u0142 w Rzeczniowie.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Cze\u015b\u0107 pami\u0119ci tego m\u0119\u017ca pracy i zas\u0142ugi!\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Okre\u015blenie \u201eobywatele wiejscy\u201d oznacza\u0142o w \u00f3wczesnym j\u0119zyku przede wszystkim w\u0142a\u015bcicieli ziemskich i przedstawicieli miejscowych elit. Najliczniejsz\u0105 grup\u0105 mieli by\u0107 jednak g\u00f3rnicy przybyli z trzech guberni. Nie tylko uczestniczyli w uroczysto\u015bci, lecz tak\u017ce przynie\u015bli w\u0142asn\u0105 chor\u0105giew, nie\u015bli trumn\u0119 na ramionach i op\u0142acili nabo\u017ce\u0144stwo \u017ca\u0142obne.<\/p>\n\n\n\n Liczb\u0119 kilku tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w nale\u017cy traktowa\u0107 ostro\u017cnie. Nekrolog by\u0142 tekstem pochwalnym, a wielko\u015b\u0107 zgromadzenia wzmacnia\u0142a obraz powszechnie szanowanego cz\u0142owieka. Trudno j\u0105 obecnie zweryfikowa\u0107. Bardziej wiarygodne s\u0105 konkretne szczeg\u00f3\u0142y: obecno\u015b\u0107 g\u00f3rniczej chor\u0105gwi, niesienie trumny przez dawnych pracownik\u00f3w i ufundowanie przez nich nabo\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n \u015awiadcz\u0105 one, \u017ce relacja mi\u0119dzy Folta\u0144skim a podw\u0142adnymi nie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z jego odej\u015bciem ze s\u0142u\u017cby bankowej. G\u00f3rnicy zachowali pami\u0119\u0107 o dawnym naczelniku i przybyli do odleg\u0142ego od ich zak\u0142ad\u00f3w Rzeczniowa, aby uczestniczy\u0107 w jego ostatniej drodze.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a nie udzielaj\u0105 bezpo\u015bredniej odpowiedzi. Nie wiadomo, kto zaproponowa\u0142 Folta\u0144skiemu obj\u0119cie administracji, na jakich warunkach zawarto umow\u0119 ani czy dzia\u0142a\u0142 on w imieniu Wincentego Dobieckiego, Banku Polskiego lub innego podmiotu zainteresowanego maj\u0105tkiem. Og\u0142oszenie z 1870 roku stwierdza\u0142o, \u017ce dobra nadal stanowi\u0142y w\u0142asno\u015b\u0107 Dobieckiego, cho\u0107 ich sprzeda\u017c prowadzono na \u017c\u0105danie Banku. Nie wolno wi\u0119c bez dodatkowego dokumentu twierdzi\u0107, \u017ce Bank Polski mianowa\u0142 Folta\u0144skiego administratorem przej\u0119tego maj\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna natomiast wskaza\u0107 zawodow\u0105 logik\u0119 tej decyzji. Po trzydziestu pi\u0119ciu latach pracy w g\u00f3rnictwie Folta\u0144ski mia\u0142 do\u015bwiadczenie w kierowaniu du\u017cymi zespo\u0142ami ludzi, organizowaniu zak\u0142ad\u00f3w, kontroli urz\u0105dze\u0144 i rachunk\u00f3w oraz rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w socjalnych pracownik\u00f3w. Dobra Rzeczni\u00f3w, posiadaj\u0105ce gorzelni\u0119, m\u0142yny, rozleg\u0142y las, hodowl\u0119, warsztat produkuj\u0105cy pojazdy i liczne dzier\u017cawy, potrzebowa\u0142y administratora o kompetencjach technicznych i gospodarczych.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142 to zatem zwyk\u0142y odpoczynek emerytowanego urz\u0119dnika na wsi. Nekrolog wyra\u017anie podkre\u015bla\u0142, \u017ce Folta\u0144ski \u201edo ostatniej chwili nie pozostawa\u0142 bezczynnym\u201d. Rzeczni\u00f3w sta\u0142 si\u0119 ostatnim miejscem jego pracy, domem rodzinnym w ostatnich latach oraz miejscem poch\u00f3wku.<\/p>\n\n\n\n Jan Hipolit Folta\u0144ski wszed\u0142 do historii miejscowo\u015bci jako cz\u0142owiek przyby\u0142y z zewn\u0105trz, ale zwi\u0105zany z ni\u0105 na tyle silnie, \u017ce w\u0142a\u015bnie tutaj zako\u0144czy\u0142a si\u0119 jego droga \u2014 rozpocz\u0119ta w Galicji, rozwini\u0119ta w Suchedniowie i zak\u0142adach g\u00f3rniczych Banku Polskiego, a zwie\u0144czona zarz\u0105dzaniem jednym z najwi\u0119kszych i najbardziej z\u0142o\u017conych maj\u0105tk\u00f3w ziemskich tej cz\u0119\u015bci guberni radomskiej.<\/p>\n\n\n\n G\u00f3rnik z Suchedniowa, administrator Rzeczniowa. Jan Hipolit Folta\u0144ski W dziejach dziewi\u0119tnastowiecznego Rzeczniowa pojawia si\u0119 posta\u0107, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy lokaln\u0105 histori\u0119 maj\u0105tku […]<\/p>\n","protected":false},"author":893,"featured_media":65154,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[42,142],"tags":[],"class_list":["post-65152","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-regionalne-ciekawostki"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"thumbnail":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www-300x200.png",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"large":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"1536x1536":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"2048x2048":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"img-1100-450":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"img-1120-800":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"img-870-440":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"img-850-600":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"img-480-380":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"img-300-225":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www-300x225.png",300,225,true],"img-540-700":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www.png",350,233,false],"img-75-75":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www-75x75.png",75,75,true],"menu-24x24":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www-24x16.png",24,16,true],"menu-36x36":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www-36x24.png",36,24,true],"menu-48x48":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Rzeczniow_www-48x32.png",48,32,true]},"post_excerpt_stackable_v2":" G\u00f3rnik z Suchedniowa, administrator Rzeczniowa. Jan Hipolit Folta\u0144ski W dziejach dziewi\u0119tnastowiecznego Rzeczniowa pojawia si\u0119 posta\u0107, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy lokaln\u0105 histori\u0119 maj\u0105tku ziemskiego z rozwojem g\u00f3rnictwa i przemys\u0142u w Kr\u00f3lestwie Polskim. Jan Hipolit Folta\u0144ski nie pochodzi\u0142 z Rzeczniowa i wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia zawodowego sp\u0119dzi\u0142 w zak\u0142adach g\u00f3rniczych zwi\u0105zanych z Bankiem Polskim. Dopiero po zako\u0144czeniu wieloletniej s\u0142u\u017cby obj\u0105\u0142 administracj\u0119 d\u00f3br rzeczniowskich. Tutaj te\u017c zmar\u0142 i zosta\u0142 pochowany. Podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em do jego biografii jest opublikowane w \u201eGazecie Polskiej\u201d \u201eWspomnienie po\u015bmiertne\u201d, podpisane inicja\u0142ami H.W. Ukaza\u0142o si\u0119 ono 18\/30 stycznia 1874 roku, przesz\u0142o dwa miesi\u0105ce po \u015bmierci Folta\u0144skiego, dlatego redakcja oznaczy\u0142a tekst jako \u201esp\u00f3\u017aniony\u201d. Drugim \u017ar\u00f3d\u0142em…<\/p>\n","category_list_v2":"Aktualno\u015bci<\/a>, Regionalne ciekawostki<\/a>","author_info_v2":{"name":"Zbigniew Trysi\u0144ski","url":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/author\/ztrysinski\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0438\u0435\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/893"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65152"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65262,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65152\/revisions\/65262"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}[\u2026]<\/code>.<\/p>\n\n\n\nOd Galicji do Suchedniowa<\/h2>\n\n\n\n
\n
Specjalista od organizacji g\u00f3rnictwa<\/h2>\n\n\n\n
\n
Fundusz bratni i szko\u0142y dla dzieci robotnik\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
\n
Po trzydziestu pi\u0119ciu latach s\u0142u\u017cby<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
Maj\u0105tek pod nadzorem administratora<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
Stada, narz\u0119dzia i \u017ar\u00f3d\u0142a dochod\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n
Pogrzeb dawnego zwierzchnika<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
Dlaczego zako\u0144czy\u0142 \u017cycie w Rzeczniowie?<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nWykorzystane \u017ar\u00f3d\u0142a<\/h3>\n\n\n\n
\n