W\u0105tek Karczewskich nale\u017cy do najciekawszych zagadnie\u0144 w dawnej historii Ciepielowa, ale wymaga ostro\u017cnego czytania \u017ar\u00f3de\u0142. Na pierwszy plan wysuwa si\u0119 J\u00f3zef Karczewski herbu Jasie\u0144czyk<\/strong> \u2014 dziedzic Ciepielowa, starosta liwski, pose\u0142, uczestnik konfederacji barskiej, zmar\u0142y w 1793 r. i pochowany w miejscowym ko\u015bciele. Obok niego pojawia si\u0119 Micha\u0142 Karczewski herbu Jasie\u0144czyk<\/strong> \u2014 jego brat, podkomorzy czerski, dzia\u0142acz sejmikowy, znany z biogramu w Polskim S\u0142owniku Biograficznym<\/em>, a w opowiadaniu K. S. Bodzantowicza \u201eMuszkieter\u201d<\/strong> pokazany jako cz\u0142owiek m\u00f3wi\u0105cy o \u201emoim Ciepielowie\u201d, pomagaj\u0105cy Pu\u0142askiemu dzi\u0119ki znajomo\u015bci miejscowych dr\u00f3g, b\u0142ot, grobli i mostu.<\/p>\n\n\n\n Problem polega na tym, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne dotycz\u0105ce Ciepielowa wyra\u017anie wi\u0105\u017c\u0105 z t\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 J\u00f3zefa<\/strong>, natomiast opowiadanie literackie przypisuje silny zwi\u0105zek z Ciepielowem Micha\u0142owi<\/strong>. Czy autor pomyli\u0142 imi\u0119? Czy celowo przeni\u00f3s\u0142 na Micha\u0142a elementy miejscowej tradycji zwi\u0105zanej z Karczewskimi? Czy korzysta\u0142 ze \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3rego dzi\u015b nie mamy pod r\u0119k\u0105? Tego nie da si\u0119 rozstrzygn\u0105\u0107 na podstawie samych znanych obecnie tekst\u00f3w. Mo\u017cna jednak uporz\u0105dkowa\u0107 \u015bwiadectwa.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze \u015bwiadectwo miejscowe znajduje si\u0119 w dziewi\u0119tnastowiecznych \u201eZarysach ziemi Opatowskiej i Sandomierskiej\u201d<\/strong>. Autor najpierw przypomina dawne pocz\u0105tki miasta:<\/p>\n\n\n\n \u201eTrzymaj\u0105c si\u0119 biegu rzeczki I\u0142\u017ca, inaczej Chotcz\u0105 zwanej, mo\u017cemy dotrze\u0107 do ubogiego miasteczka Ciepiel\u00f3w, kt\u00f3re Marcin Kazanowski zak\u0142adaj\u0105c w r. 1548 na gruntach wsi tej\u017ce, od herbu swego Grzyma\u0142owem chcia\u0142 nazwa\u0107, jak te\u017c i przywilej Zygmunta I na to zezwala. Lud na przekor mo\u017cnow\u0142adcom, dawne miano dot\u0105d zatrzyma\u0142. Ciepiel\u00f3w, wed\u0142ug \u015bwiadectw dyplomat\u00f3w, za Zygmunta III przemys\u0142owem by\u0142 miasteczkiem, jak prawie wszystkie inne w 16 wieku siedziby miejskie.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Po tej informacji nast\u0119puje zdanie kluczowe:<\/p>\n\n\n\n \u201eDzi\u015b, pr\u00f3cz ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rym spoczywaj\u0105 zw\u0142oki J\u00f3zefa Karczewskiego w roku 1793 zmar\u0142ego, niegdy\u015b dziedzica tego miejsca, nic nie zatrzyma w\u0119drowca w Ciepielowie, b\u0119d\u0105cego obecnie w\u0142asno\u015bci\u0105 p. \u015awidzi\u0144skiego.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Ten fragment daje trzy pewne informacje: J\u00f3zef Karczewski by\u0142 dziedzicem Ciepielowa<\/strong>, zmar\u0142 w 1793 r.<\/strong>, a jego zw\u0142oki spoczywa\u0142y w ciepielowskim ko\u015bciele<\/strong>. Dla historii lokalnej jest to zapis podstawowy. Nie m\u00f3wi o Michale. Nie m\u00f3wi o epizodzie z Pu\u0142askim. Nie wspomina o grobli ani mo\u015bcie. \u0141\u0105czy natomiast Ciepiel\u00f3w jednoznacznie z J\u00f3zefem.<\/p>\n\n\n\n Drugim wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em jest nekrolog J\u00f3zefa Karczewskiego z \u201eKorrespondenta Kraiowego y Zagranicznego\u201d<\/strong> z 1793 r. W wiadomo\u015bci z Radomia zapisano:<\/p>\n\n\n\n \u201eZ Radomia d. 3. Listop: Zszed\u0142 z tego \u015bwiata dnia 31. Pa\u017adz: r. b. JP. Jozef Karczewski niegdy\u015b Ssta Liwski, w wieku 81 \u017cycia swego z \u017calem familii, przyjaci\u00f3\u0142, znajomych i poddanych. Obywatel ten nieokryty Orderami i tytu\u0142ami, o kt\u00f3re niestara\u0142 si\u0119, owszem za ofiarowane dzi\u0119kowa\u0142, nie mo\u017ce przecie\u017c nie by\u0107 policzonym w liczbie Obywateli zas\u0142u\u017conych swojej Ojczy\u017anie.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Nekrolog ma charakter pochwalny, ale zawiera konkretne elementy biografii. Karczewski zostaje przedstawiony jako obywatel zas\u0142u\u017cony, nie zabiegaj\u0105cy o ordery. Dalej gazeta podaje:<\/p>\n\n\n\n \u201ePierwsz\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 przep\u0119dzi\u0142 na Dworze drugiego i trzeciego August\u00f3w. Zosta\u0142 potym Starost\u0105 Liwskim, oddawa\u0142 zawsze bezstronn\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142obywatelom. By\u0142 n. razy Pos\u0142em. Nakoniec w roku 1769 w czasie Konfed: Barskiey zostawszy Marsza\u0142kiem Ziemi Liwskiey w tym nieszcz\u0119\u015bliwym Rzpltey czasie za granic\u0105 z hazardem utraty maj\u0105tku przebywa\u0107 musia\u0142, nadwer\u0119\u017cywszy znacznie w\u0142asny maj\u0105tek.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n W tym miejscu J\u00f3zef Karczewski wychodzi poza wymiar lokalny. Jest starost\u0105 liwskim, pos\u0142em i dzia\u0142aczem konfederacji barskiej. Z materia\u0142u biograficznego przywo\u0142anego z Polskiego S\u0142ownika Biograficznego<\/em> wynika, \u017ce by\u0142 synem Antoniego, kasztelana liwskiego, i Heleny z Grabiank\u00f3w; pos\u0142owa\u0142 na sejmy z r\u00f3\u017cnych ziem i wojew\u00f3dztw, a w 1769 r. skonfederowa\u0142 ziemi\u0119 liwsk\u0105 i jako jej marsza\u0142ek zasiad\u0142 w Generalno\u015bci konfederackiej. To dobrze zgadza si\u0119 z nekrologiczn\u0105 wzmiank\u0105 o marsza\u0142kostwie ziemi liwskiej.<\/p>\n\n\n\n Nekrolog ko\u0144czy si\u0119 obrazem powrotu do kraju i ostatnich lat:<\/p>\n\n\n\n \u201ePowr\u00f3ciwszy do kraiu, reszt\u0119 \u017cycia przep\u0119dzi\u0142 spokojnie w gronie familii, przyjaci\u00f3\u0142 i s\u0105siad\u00f3w. \u017by\u0142 szanowany od wszystkich, patrza\u0142 z \u017calem na los Ojczyzny, kt\u00f3ry go i ka\u017cdego dobrego Obywatela bole\u015bnie dotyka\u0107 musia\u0142.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Je\u017celi po\u0142\u0105czy\u0107 ten nekrolog z informacj\u0105 z Zarys\u00f3w\u2026<\/em>, powstaje sp\u00f3jny obraz: J\u00f3zef Karczewski by\u0142 cz\u0142owiekiem polityki dawnej Rzeczypospolitej, uczestnikiem konfederacji barskiej, a zarazem dziedzicem Ciepielowa, kt\u00f3ry po \u015bmierci zosta\u0142 pochowany w miejscowym ko\u015bciele.<\/p>\n\n\n\n Micha\u0142 Karczewski r\u00f3wnie\u017c nie jest postaci\u0105 fikcyjn\u0105. Z przywo\u0142anego biogramu Polskiego S\u0142ownika Biograficznego<\/em> wynika, \u017ce by\u0142 bratem J\u00f3zefa, synem Antoniego Karczewskiego i Heleny z Grabiank\u00f3w. PSB okre\u015bla go jako podkomorzego czerskiego<\/strong> i dzia\u0142acza sejmikowego ziemi czerskiej. By\u0142 dziedzicem Rudna i cz\u0119\u015bci Czerska, posiada\u0142 tak\u017ce inne wsie, pe\u0142ni\u0142 urz\u0119dy \u0142owczego, cze\u015bnika, pisarza ziemskiego i grodzkiego, a od 1759 r. podkomorzego czerskiego.<\/p>\n\n\n\n W\u0105tek konfederacji barskiej r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puje w jego biografii, ale inaczej ni\u017c u J\u00f3zefa. Wed\u0142ug przywo\u0142anego biogramu Micha\u0142 d\u0142ugo zwleka\u0142 z przyst\u0105pieniem do konfederacji, mimo powi\u0105za\u0144 z Suffczy\u0144skimi i Pu\u0142askimi. Dopiero w czerwcu lub lipcu 1769 r., pod wp\u0142ywem ksi\u0119\u017cnej Anny Jab\u0142onowskiej i Adama Krasi\u0144skiego, zawi\u0105za\u0142 konspiracyjn\u0105 konfederacj\u0119 ziemi czerskiej, stawiaj\u0105c na jej czele syna Stanis\u0142awa. P\u00f3\u017aniej prowadzi\u0142 sp\u00f3r o uznanie tego wyboru, zabiega\u0142 o pozycj\u0119 syna, zosta\u0142 nawet zatrzymany przez Rosjan i przewieziony do Warszawy, a po kilku tygodniach uwolniony.<\/p>\n\n\n\n To wa\u017cne, poniewa\u017c Micha\u0142 rzeczywi\u015bcie nale\u017ca\u0142 do \u015brodowiska konfederackiego i rzeczywi\u015bcie by\u0142 zwi\u0105zany z ziemi\u0105 czersk\u0105, sejmikami, rodzin\u0105 i sieci\u0105 polityczn\u0105, w kt\u00f3rej pojawiali si\u0119 Pu\u0142ascy. Natomiast w podanym biogramie nie ma bezpo\u015bredniej informacji, \u017ce by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem lub dziedzicem Ciepielowa. To w\u0142a\u015bnie tworzy problem przy lekturze \u201eMuszkietera\u201d<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n W opowiadaniu K. S. Bodzantowicza Micha\u0142 Karczewski zostaje wprowadzony bardzo wyrazi\u015bcie. Scena rozpoczyna si\u0119 po starciu oddzia\u0142u Pu\u0142askiego:<\/p>\n\n\n\n \u201ePar\u0119 godzin zesz\u0142o na poprawieniu uszkodze\u0144 ostatniem starciem spowodowanych, dnie\u0107 ju\u017c pocz\u0119\u0142o i tr\u0119bacze grali pobudk\u0119 porann\u0105, kiedy na dziedziniec plebanji, w kt\u00f3rej mia\u0142 kwater\u0119 Pu\u0142aski, wpad\u0142 na koniu cz\u0142owiek bardzo stary, dostatnio ubrany i uzbrojony; zeskoczy\u0142 on pomimo wieku lekko z kulbaki i g\u0142osem do rozkazywania nawyk\u0142ym: \u2014 Trzymaj konia! \u2014 zawo\u0142a\u0142 na jednego z luzak\u00f3w. A sam wszed\u0142 do wn\u0119trza mieszkania.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Po chwili pada nazwisko:<\/p>\n\n\n\n \u201ePost\u0105pi\u0142 Pu\u0142aski do nowo-przyby\u0142ego, a ten k\u0142aniaj\u0105c si\u0119: \u2014 Panie marsza\u0142ku! \u2014 rzek\u0142 \u2014 ja jestem Micha\u0142 Karczewski.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n W d\u0142u\u017cszej wersji przytoczonej w materiale autor dodaje jeszcze wymian\u0119 zda\u0144, kt\u00f3ra potwierdza herb i urz\u0105d:<\/p>\n\n\n\n \u201eKarczewski? \u2014 odrzek\u0142, cofaj\u0105c si\u0119 Pu\u0142aski, \u2014 kalwin mo\u017ce? Ten fragment dobrze zgadza si\u0119 z biogramem Micha\u0142a: Jasie\u0144czyk, podkomorzy czerski. Nie wygl\u0105da wi\u0119c na przypadkowo dobrane imi\u0119 i nazwisko. Autor wie, \u017ce Micha\u0142 Karczewski by\u0142 podkomorzym czerskim. Problem zaczyna si\u0119 dopiero wtedy, gdy tekst wi\u0105\u017ce go bezpo\u015brednio z Ciepielowem.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze zdanie brzmi:<\/p>\n\n\n\n \u201eWiadomy mi by\u0142 poch\u00f3d pa\u0144ski, w te strony, i przemy\u015bliwa\u0142em, gdzieby si\u0119 mo\u017cna zetkn\u0105\u0107 z jego partj\u0105, \u017ceby go pozna\u0107 i powita\u0107, kiedy ujrza\u0142em Moskali id\u0105cych przez m\u00f3j Ciepiel\u00f3w, kt\u00f3ry zt\u0105d o dwie mi\u0142ki le\u017cy. Domy\u015bla\u0142em si\u0119, \u017ce oni na spotkanie pana marsza\u0142ka id\u0105, i nikomu nic nie m\u00f3wi\u0105c, dosiad\u0142em konia i w \u015blad za nimi jecha\u0142em.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n S\u0142owa \u201em\u00f3j Ciepiel\u00f3w\u201d<\/strong> s\u0105 tu podstaw\u0105 ca\u0142ej zagadki. W tek\u015bcie literackim Micha\u0142 m\u00f3wi jak gospodarz miejsca. Nie jak krewny w\u0142a\u015bciciela. Nie jak przypadkowy znajomy. Nie jak kto\u015b przejezdny. M\u00f3wi: \u201em\u00f3j Ciepiel\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n Dalej wyja\u015bnia, \u017ce zna drog\u0119 odwrotu wojsk rosyjskich:<\/p>\n\n\n\n \u201eMoskale czy zwyci\u0119zcy, czy zwyci\u0119\u017ceni, zawsze na Ciepiel\u00f3w wraca\u0107 musz\u0105, \u017ceby si\u0119 z wi\u0119kszemi si\u0142ami, kt\u00f3re o kilka mil konsystytuj\u0105. Pomy\u015bla\u0142em wi\u0119c sobie, \u017ceby zwyci\u0119\u017conym potrzebny odwr\u00f3t niepodobnym zrobi\u0107, a zwyci\u0119zcom tak go utrudni\u0107, \u017ceby\u015b marsza\u0142ek mia\u0142 czas powetowa\u0107 swoj\u0105 kl\u0119sk\u0119; dla tego te\u017c wr\u00f3ci\u0142em spiesznie do domu, wzi\u0105\u0142em czterech zaufanych ludzi i ruszy\u0142em z nimi.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Nast\u0119pny fragment jest jeszcze bardziej konkretny topograficznie:<\/p>\n\n\n\n \u201eO \u0107wier\u0107 mili ztamt\u0105d przy drodze tu wiod\u0105cej, jest d\u0142uga smuga b\u0142ot, niepodobna do przebycia pieszym, a c\u00f3\u017c dopiero konnym i armatom? przez ni\u0105 prowadzi w\u0105ska grobla, a w po\u015brodku most spory. Przybywszy tam, zerwali\u015bmy ca\u0142y pok\u0142ad mostu, a woda unios\u0142a z sob\u0105 zepchni\u0119te na ni\u0105 bale.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n W opowiadaniu Micha\u0142 jest wi\u0119c nie tylko Karczewskim z rodu Jasie\u0144czyk\u00f3w i podkomorzym czerskim. Jest tak\u017ce cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry zna lokalne b\u0142ota, grobl\u0119, most, drog\u0119 do Ciepielowa i ludzi, kt\u00f3rych mo\u017ce natychmiast u\u017cy\u0107 do dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze mocniej zwi\u0105zek Micha\u0142a z Ciepielowem pokazuje ko\u0144cowa cz\u0119\u015b\u0107 epizodu. Po zwyci\u0119stwie oddzia\u0142 Pu\u0142askiego ma trafi\u0107 do Ciepielowa:<\/p>\n\n\n\n \u201ePo odniesion\u00e9m zwyci\u0119ztwie dzi\u0119kowano podkomorzemu za wielki udzia\u0142 jaki w ni\u00e9m mia\u0142 szcz\u0119\u015bliwy jego pomys\u0142, \u2014 a ten uradowany zaprosi\u0142 wszystkich na wypoczynek do siebie i zaj\u0105\u0142 si\u0119 napraw\u0105 mostu. Nast\u0119pnie tekst opisuje przyj\u0119cie w domu Karczewskiego:<\/p>\n\n\n\n \u201eWyprzedzi\u0142 go nieco podkomorzy, a kiedy wje\u017cd\u017ca\u0142 na dziedziniec marsza\u0142ek ze starszyzn\u0105, zasta\u0142 na ganku gospodarza i \u017con\u0119 jego, czekaj\u0105cych z ch\u0142ebem i sol\u0105. Sute by\u0142o przyj\u0119cie, bo wielka by\u0142a zamo\u017cno\u015b\u0107 w domu podkomorstwa; z loch\u00f3w wynoszono anta\u0142ki z winem, kt\u00f3re spijali nietylko honoratiores, ale i pospolita rzesza, bo go\u015bcinny gospodarz zach\u0119ca\u0142 serdecznie.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n To nie jest lu\u017ana wzmianka. W literackiej konstrukcji Bodzantowicza Micha\u0142 Karczewski ma w Ciepielowie dom, dziedziniec, \u017con\u0119, lochy z winem, gospodarstwo, ludzi i mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydawania polece\u0144 przy naprawie mostu. Jeszcze dobitniej brzmi\u0105 jego s\u0142owa o mo\u017cliwym odwecie:<\/p>\n\n\n\n \u201eJedzcie i pijcie, panowie bracia \u2014 m\u00f3wi\u0142 \u2014 \u017ceby Moskalom nic nie zosta\u0142o; bo kl\u0119sk\u0119, kt\u00f3r\u0105 ponie\u015bli, kiedy\u015b na Ciepielowie powetowa\u0107 zechc\u0105; mo\u017ce go spal\u0105, zniszcz\u0105,… ha! dziej si\u0119 wola Bo\u017ca! \u2014 zawo\u0142a\u0142; \u2014 na Mazurach jest jesze kawa\u0142 ziemi, to i wystarczy na k\u0119s chleba do \u015bmierci.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n W obr\u0119bie samego opowiadania nie ma w\u0105tpliwo\u015bci: Micha\u0142 jest gospodarzem Ciepielowa. W obr\u0119bie znanych \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych w\u0105tpliwo\u015b\u0107 jednak pozostaje, bo dokumentalnie z Ciepielowem pewnie \u0142\u0105czy si\u0119 J\u00f3zef.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cliwo\u015b\u0107 pomy\u0142ki jest realna. \u0179r\u00f3d\u0142a lokalne wskazuj\u0105 J\u00f3zefa jako dziedzica Ciepielowa i osob\u0119 pochowan\u0105 w miejscowym ko\u015bciele. W opowiadaniu natomiast rola gospodarza Ciepielowa zosta\u0142a przypisana Micha\u0142owi. Mo\u017cliwe, \u017ce autor zna\u0142 tradycj\u0119 o Karczewskim z Ciepielowa i po\u0142\u0105czy\u0142 j\u0105 z Micha\u0142em, podkomorzym czerskim, poniewa\u017c Micha\u0142 bardziej pasowa\u0142 do sceny: by\u0142 starszy, mia\u0142 urz\u0105d podkomorzego czerskiego i biograficznie wi\u0105za\u0142 si\u0119 ze sprawami ziemi czerskiej oraz konfederacji.<\/p>\n\n\n\n Pomy\u0142ka mog\u0142a powsta\u0107 tak\u017ce dlatego, \u017ce obaj byli bra\u0107mi, obaj nale\u017celi do tego samego rodu i obaj byli zwi\u0105zani z konfederacj\u0105 barsk\u0105. J\u00f3zef jako marsza\u0142ek ziemi liwskiej i cz\u0142onek Generalno\u015bci, Micha\u0142 jako dzia\u0142acz ziemi czerskiej, wspieraj\u0105cy konfederackie dzia\u0142ania swego syna Stanis\u0142awa. W tradycji rodzinnej lub literackiej \u0142atwo mog\u0142o doj\u015b\u0107 do przesuni\u0119cia imion.<\/p>\n\n\n\n Tak\u017ce ta mo\u017cliwo\u015b\u0107 jest powa\u017cna. Bodzantowicz nie przedstawia postaci zupe\u0142nie przypadkowej. W tek\u015bcie padaj\u0105 szczeg\u00f3\u0142y zgodne z biografi\u0105 Micha\u0142a: herb Jasie\u0144czyk i urz\u0105d podkomorzego czerskiego. To sugeruje, \u017ce autor wiedzia\u0142, kogo wprowadza do opowie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n M\u00f3g\u0142 wi\u0119c celowo u\u017cy\u0107 Micha\u0142a jako postaci lepiej nadaj\u0105cej si\u0119 do sceny przy Pu\u0142askim: starszego szlachcica, do\u015bwiadczonego w sprawach wojskowych, zwi\u0105zanego z ziemi\u0105 czersk\u0105, maj\u0105cego autorytet, ludzi i znajomo\u015b\u0107 terenu. Ciepiel\u00f3w m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 w tej konstrukcji potraktowany jako rodowe lub rodzinne miejsce Karczewskich, nawet je\u015bli dokumenty w\u0142asno\u015bciowe lepiej potwierdzaj\u0105 zwi\u0105zek J\u00f3zefa.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna tego wykluczy\u0107. W samym \u201eMuszkieterze\u201d autor cz\u0119sto podkre\u015bla korzystanie z dokument\u00f3w, pami\u0119tnik\u00f3w i relacji. W przes\u0142anym fragmencie pojawiaj\u0105 si\u0119 przypisy, w kt\u00f3rych odwo\u0142uje si\u0119 do materia\u0142\u00f3w konfederackich, Ferranda, Murraya i innych zapis\u00f3w. To pokazuje, \u017ce nie pisa\u0142 wy\u0142\u0105cznie z wyobra\u017ani. M\u00f3g\u0142 zna\u0107 przekaz rodzinny, lokalny albo dokument, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 tu jeszcze zestawiony z ciepielowskimi materia\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n Jednocze\u015bnie uczciwy wniosek musi by\u0107 ostro\u017cny: w \u017ar\u00f3d\u0142ach dotycz\u0105cych samego Ciepielowa, kt\u00f3re mamy w analizie, bezpo\u015bredni zwi\u0105zek z miejscowo\u015bci\u0105 jest potwierdzony dla J\u00f3zefa, nie dla Micha\u0142a<\/strong>. Dla Micha\u0142a potwierdzony jest zwi\u0105zek rodzinny, urz\u0105d, dzia\u0142alno\u015b\u0107 sejmikowa i konfederacka, natomiast \u201em\u00f3j Ciepiel\u00f3w\u201d pozostaje \u015bwiadectwem literackim.<\/p>\n\n\n\n Na podstawie samych przytoczonych tekst\u00f3w \u2014 nie w pe\u0142ni. Mo\u017cna wskaza\u0107 problem, por\u00f3wna\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a i sformu\u0142owa\u0107 hipotezy, ale nie mo\u017cna definitywnie orzec, czy Bodzantowicz pomyli\u0142 imi\u0119, czy u\u017cy\u0142 Micha\u0142a \u015bwiadomie, czy korzysta\u0142 z nieznanego dzi\u015b przekazu.<\/p>\n\n\n\n Do rozstrzygni\u0119cia potrzebne by\u0142yby dodatkowe \u017ar\u00f3d\u0142a: akta w\u0142asno\u015bciowe d\u00f3br ciepielowskich z XVIII wieku, dokumenty rodzinne Karczewskich, korespondencja konfederacka, r\u0119kopisy lub notatki autora \u201eMuszkietera\u201d, ewentualnie przekazy genealogiczne wyja\u015bniaj\u0105ce, czy Micha\u0142 m\u00f3g\u0142 czasowo przebywa\u0107 w Ciepielowie, zarz\u0105dza\u0107 dobrami brata, go\u015bci\u0107 tam lub by\u0107 z miejscem zwi\u0105zany przez rodzinne ustalenia maj\u0105tkowe.<\/p>\n\n\n\n Najbezpieczniej zapisa\u0107 wi\u0119c tak:<\/p>\n\n\n\n J\u00f3zef Karczewski jest historycznie potwierdzonym dziedzicem Ciepielowa, zmar\u0142ym w 1793 r. i pochowanym w miejscowym ko\u015bciele. Micha\u0142 Karczewski jest historycznie potwierdzonym bratem J\u00f3zefa, podkomorzym czerskim i dzia\u0142aczem konfederackim, ale jego bezpo\u015bredni zwi\u0105zek z Ciepielowem znamy przede wszystkim z opowiadania \u201eMuszkieter\u201d. W tym utworze zosta\u0142 przedstawiony jako gospodarz Ciepielowa, znaj\u0105cy miejscowy teren i pomagaj\u0105cy Pu\u0142askiemu. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy dokumentem a opowiadaniem pozostaje nierozstrzygni\u0119t\u0105, ale bardzo ciekaw\u0105 zagadk\u0105 regionaln\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zestawienie \u017ar\u00f3de\u0142 daje warto\u015bciowy obraz obu braci.<\/p>\n\n\n\n J\u00f3zef Karczewski wyst\u0119puje w \u017ar\u00f3d\u0142ach jako cz\u0142owiek urz\u0119d\u00f3w, sejm\u00f3w i konfederacji, ale dla Ciepielowa najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce by\u0142 \u201eniegdy\u015b dziedzicem tego miejsca\u201d i spocz\u0105\u0142 w miejscowym ko\u015bciele. Jego biografia prowadzi od dworu Augusta III, przez starostwo liwskie i sejmy, do konfederacji barskiej i ostatnich lat prze\u017cytych w cieniu upadku Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n Micha\u0142 Karczewski wyst\u0119puje w biografii jako podkomorzy czerski i dzia\u0142acz sejmikowy, a w \u201eMuszkieterze\u201d jako posta\u0107 w ruchu: przyje\u017cd\u017ca konno do Pu\u0142askiego, wskazuje drog\u0119 przez b\u0142ota, m\u00f3wi o grobli i mo\u015bcie, organizuje ludzi, przyjmuje oddzia\u0142 w Ciepielowie. Ten obraz jest \u017cywy, ale trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce pochodzi z opowiadania historycznego.<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bnie to napi\u0119cie jest najciekawsze. Dokument m\u00f3wi: J\u00f3zef \u2014 dziedzic Ciepielowa<\/strong>. Literatura m\u00f3wi: Micha\u0142 \u2014 gospodarz \u201emojego Ciepielowa\u201d<\/strong>. Wsp\u00f3\u0142czesny czytelnik nie powinien tej r\u00f3\u017cnicy zaciera\u0107. Powinien j\u0105 pokaza\u0107 jako przyk\u0142ad, jak pracuje si\u0119 ze \u017ar\u00f3d\u0142ami: jedne daj\u0105 tward\u0105 informacj\u0119, inne zachowuj\u0105 tradycj\u0119, obraz, scen\u0119 i pami\u0119\u0107 nazwiska.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3d Karczewskich w historii Ciepielowa: mi\u0119dzy dokumentem a literack\u0105 fikcj\u0105 O tym, co m\u00f3wi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a, a czego nie da si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":893,"featured_media":65004,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[42,142],"tags":[],"class_list":["post-65002","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-regionalne-ciekawostki"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"thumbnail":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2-252x300.png",252,300,true],"medium_large":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"large":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"1536x1536":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"2048x2048":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"img-1100-450":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"img-1120-800":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"img-870-440":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"img-850-600":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"img-480-380":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2-350x380.png",350,380,true],"img-300-225":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2-300x225.png",300,225,true],"img-540-700":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2.png",350,417,false],"img-75-75":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2-75x75.png",75,75,true],"menu-24x24":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2-20x24.png",20,24,true],"menu-36x36":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2-30x36.png",30,36,true],"menu-48x48":["https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/20\/2026\/07\/Ciepielow_2-40x48.png",40,48,true]},"post_excerpt_stackable_v2":" R\u00f3d Karczewskich w historii Ciepielowa: mi\u0119dzy dokumentem a literack\u0105 fikcj\u0105 O tym, co m\u00f3wi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a, a czego nie da si\u0119 dzi\u015b rozstrzygn\u0105\u0107 bez nowych dokument\u00f3w W\u0105tek Karczewskich nale\u017cy do najciekawszych zagadnie\u0144 w dawnej historii Ciepielowa, ale wymaga ostro\u017cnego czytania \u017ar\u00f3de\u0142. Na pierwszy plan wysuwa si\u0119 J\u00f3zef Karczewski herbu Jasie\u0144czyk \u2014 dziedzic Ciepielowa, starosta liwski, pose\u0142, uczestnik konfederacji barskiej, zmar\u0142y w 1793 r. i pochowany w miejscowym ko\u015bciele. Obok niego pojawia si\u0119 Micha\u0142 Karczewski herbu Jasie\u0144czyk \u2014 jego brat, podkomorzy czerski, dzia\u0142acz sejmikowy, znany z biogramu w Polskim S\u0142owniku Biograficznym, a w opowiadaniu K. S. Bodzantowicza \u201eMuszkieter\u201d pokazany jako cz\u0142owiek m\u00f3wi\u0105cy…<\/p>\n","category_list_v2":"Aktualno\u015bci<\/a>, Regionalne ciekawostki<\/a>","author_info_v2":{"name":"Zbigniew Trysi\u0144ski","url":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/author\/ztrysinski\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0438\u0435\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/893"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65002"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65094,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65002\/revisions\/65094"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65004"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lipsko.bibliotekapedagogiczna.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}J\u00f3zef Karczewski w \u017ar\u00f3d\u0142ach ciepielowskich<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
Micha\u0142 Karczewski w \u017ar\u00f3d\u0142ach biograficznych<\/h2>\n\n\n\n
Micha\u0142 Karczewski w \u201eMuszkieterze\u201d<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\u2014 Averted deus Illustrissime \u2014 zawo\u0142a\u0142 Karczewski; \u2014 tamci s\u0105 Samsoni, a ja herbu Jasie\u0144czyk; tamci nie wiem czy Wojskiego w rodzie mieli, a u nas si\u0119 i senator znajdzie; ja za\u015b jestem podkomorzy czerski.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n\n
\n
\n
Dw\u00f3r, gospodarstwo i przyj\u0119cie oddzia\u0142u<\/h2>\n\n\n\n
\n
Spiesznie wykonano rozkazy pana Karczewskiego, przyby\u0142y fury z tar\u0142em drzewem, ch\u0142opi z siekierami, w jednej chwili u\u0142o\u017cono pomost i wkr\u00f3tce zwyci\u0119zki oddzia\u0142 znalaz\u0142 si\u0119 w Ciepielowie.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n\n
\n
Czy Bodzantowicz pomyli\u0142 imi\u0119?<\/h2>\n\n\n\n
Czy autor m\u00f3g\u0142 celowo u\u017cy\u0107 imienia Micha\u0142?<\/h2>\n\n\n\n
Czy mog\u0142o istnie\u0107 nieznane dzi\u015b \u017ar\u00f3d\u0142o?<\/h2>\n\n\n\n
Czy wsp\u00f3\u0142czesny czytelnik mo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 t\u0119 zagadk\u0119?<\/h2>\n\n\n\n
Dwa obrazy Karczewskich<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\nBibliografia<\/h2>\n\n\n\n
\n